Tilburg als havenstad

Tilburg als Havenstad

Met de komst van het vrachtschip de Davo met een lading van 1500 balen tarwebloem voor de firma Schraven-Eijsbouts op 20 maart 1923 begint Tilburg aan een nieuwe hoofdstuk: Tilburg als Havenstad. Een 150 jaar oude droom werd realiteit.

Vanaf dit moment kon Tilburg grootscheeps groeien. Het moet een onwerkelijk beeld zijn geweest want de meeste Tilburgers hadden natuurlijk nog nooit van een schip gehoord, laat staan dat men er een gezien had. Vanzelfsprekend was dit een goede reden voor een zondags uitstapje:…naar schepen kijken in de Piushaven en … naar café Havenzicht. Dit was één van de eerste gebouwen direct aan de haven. Havenzicht, thans Tapperij Burgemeester Jansen loopt als nooit tevoren en is beslist een bezoekje waard.

Terug naar de scheepvaart. Met de komst van scheepvaart kreeg ook de Tilburgse transportsector een ongekende impuls. Om bijvoorbeeld een Kempenaar te lossen, een schip van 50×6.6m met een laadvermogen van een 500 ton, had men duizend paardenwagen nodig. De schepen werden meest handmatig gelost.

In de eerste decennia van de Piushaven, is naast de aanvoer van bulkgoed als zand, grind, graan, bouwmateriaal, papier, steenkolen, ruwe wol en brandstoffen óók veel activiteit geweest op het gebied van de Beurtvaart, welke meer gericht was op het vervoer van stukgoed.

In die periode werd ook nog veel gebruik gemaakt van zeilschepen, al dan niet met hulpmotor of opdrukker. Wat later werden veel aanvankelijk zeilschepen voorzien van een eigen voortstuwingsinstallatie (scheepsmotor) Ook na de tweede wereldoorlog maakt de Piushaven  een opmerkelijke groei door. Een groot aantal bedrijven rond de haven is rechtstreeks gelieerd aan het water. Er is gigantisch veel behoefte aan bouwmateriaal. De kaden liggen bezaaid met baksteen, zand, grind, rioolbuizen maar ook vaten en wolbalen. Met de ingebruikname van 2 havenkranen krijgt ze naast meer mogelijkheden haar eigen uitstraling. In 1953 lossen 2068 schepen in de Piushaven met een gezamelijke ladingscapaciteit van 320.000 ton.  De druk op het stadscentrum wordt dermate groot dat de gemeente besluit in Loven een nieuwe haven  te graven.  In 1976 wordt deze haven in gebruik genomen voor onder andere bouwmaterialen, veevoer, tapioca en maispulp. Veel bedrijven die aanvankelijk in de Piushaven gevestigd waren verhuizen naar de nieuwe Lovense haven of naar een van de loskaaien elders aan het Tilburgse kanaal.

Na het vertrek van de grote bedrijven in de Piushaven wordt het allengs stil. In de jaren 80 werd de zuidelijke havenarm gedempt en werd bebouwd met een seniorenflat. Ook in de jaren 80 heeft de gemeente Tilburg een eerste poging gedaan om de Piushaven als passantenhaven te laten dienen in de zomerperiode. Dit werd geen doorslaand succes. Het is te danken aan de langdurige bedrijvigheid van de firma Soluts voorheen Teurlings-de Jong dat de Piushaven niet vroegtijdig gedempt is. Tot halverwege de jaren 90 kwam er af en toe een schip met sojabonen haar lading lossen in de Piushaven.

Een laatste redding bleek ook nog nodig. In 1996 verschenen berichten in de krant dat de Piushaven zou worden afgesloten voor het scheepvaartverkeer, ten gunste van een platvloerse kruising bij de Ringbaan Oost ten behoeve van  een drukke centrum-ontsluitingsroute, de Havendijkroute. Met vereende krachten hebben onder leiding van Werkgroep Thuishaven Tilburg, gewone burgers van water en wal de handen ineengeslagen en met steun van landelijke organisaties op het gebied van schepen, recreatie en toerisme de Piushaven uiteindelijk weten te redden! Ook de schippers hebben nog meegeholpen want met hun komst naar het havenfeest MariVin, bedacht en georganiseerd door de vrijwilligersorganisatie Stichting Thuishaven Tilburg, is het laatste zetje gegeven voor de toeristisch-recreatieve herontwikkeling van de Piushaven!

Annio 2009  is in de Lovense haven de containervaart, de ‘moderne beurtvaart’, uiterst succesvol. Directeur Wil Versteijnen van de Barge Terminal Tilburg heeft veel affiniteit met water en transport, en ook met de Piushaven. Tijdens alle edities van het helaas niet meer bestaande havenfeest MariVin heeft hij zich een ware gastheer getoond. Ook ondersteunt hij als een van de drie hoofdsponsors het havenfeest Tilburg te Water voor 1000 procent.  Ook nu weer verzamelen alle historisch schepen zich op de vrijdag bij de terminal. Daar vinden ook een aantal  onderlinge reünie-onderdelen plaats zoals de gezamenlijke Schippersmaaltijd en de Zomervergadering.